سلطان محمد ميرزا قاجار
394
سفرنامه سيف الدوله ( معروف به سفرنامه مكه ) ( فارسى )
اراضى دماوند و اول خاك لاريجان واقع است . از پل كه گذشت همهجا گردنهها و درههاى پست و بلند و كوههاى بسيار سخت است تا به منزل كنار رود . اسك در گودى دره و بر بلندى كوهها هرجا چشمهء آبى است ، مردم در اطراف آن خانهها ساخته ، ساكناند . باغات و محل [ 265 ب ] زراعت دارند . ده اسك « 10 » كه نشيمن خوانين و حكام لاريجان است در يك فرسخ به آخر منزل مانده ، زير دست راه در گودى دره كنار رودخانه واقع است . ده آبادى است . عمارات خوب دارد . آخر منزل خارج از آبادى ده ، مدفن امامزادهاى است . بقعه دارد . شبگز در اسك بسيار است . در بيشتر از دهات لاريجان و دهات دماوند كه در سر اين راه واقع است يك دو بقعه هست . رينه خود رينه « 11 » ده آباد بزرگى است ولى بسيار كثيف . باراندازها و زاغهها به جهت منزل مترددين ساختهاند . گاهى بادهاى شديد در اين منزل مىوزد . چشمههاى آب گرم لاريجان كه مردم بهجهت رفع بعضى از امراض از راههاى دور آمده در آن آبها مىروند ، در يك فرسخى اين ده طرف دست چپ راه در ميان دره واقع است كه همان آبهاى گرم هم آمده از راه گذشته ، داخل [ 266 آ ] هراز رود مىشود . در اين ده زراعت كم [ و ] باغات و اشجار زيادى دارند . از رينه تا كاهرود از رينه الى كاهرود شش ساعت ، همهء راه از دره و بلند و پست كوههاى
--> ( 10 ) . اسك Ask : دهى از دهستان بالا لاريجان شهرستان آمل است . ( همان كتاب ، ج 3 ) . در حال حاضر به آب اسك معروف است . ( 11 ) . رينه Reyne : قصبهء مركز بخش لاريجان ، شهرستان آمل است . ( همان كتاب ، ج 3 ) .